|
Maliye Bakanlığından:
Tahsilat Genel
Tebliği
(Seri
No: 431)
28.12.2003 gün ve Mükerrer 25330 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren 5027 sayılı 2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 45 inci maddesi
aşağıdaki gibidir.
“Özelleştirme kapsamına alınan kuruluşlar dahil 8.6.1984 tarihli ve 233
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tâbi iktisadî devlet
teşekkülleri, kamu iktisadî kuruluşları, bunların müesseseleri, bağlı
ortaklıkları, iştirakleri ile büyükşehir belediyeleri, belediyeler, il
özel idareleri, bunlara ait tüzel kişilerin veya bunlara bağlı müstakil
bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşların, Devlete ait olan ve
21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Kanun kapsamına giren borçlarına karşılık
olarak, mülkiyeti bu idarelere ait olan ve üzerinde herhangi bir takyidat
bulunmayan taşınmazlarından genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli
idarelerce ihtiyaç duyulanlar, 4.1.2002 tarihli ve 4734 sayılı Kanunun 6
ncı maddesine göre oluşturulacak komisyon tarafından takdir edilecek
değeri üzerinden, borçlu kurumun da uygun görüşü alınarak, bütçenin gelir
ve gider hesapları ile ilişkilendirilmeksizin Maliye Bakanlığınca satın
alınabilir.
Bu idarelerin satın alınan taşınmazlarının tapu işlemlerine esas olan ve
yukarıda belirtilen şekilde tespit edilen değerine eşit tutarda Devlete
ait olan ve 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Kanun kapsamına giren
borçları terkin edilir.
Bu madde hükmü yukarıda sayılan kuruluşlar dışında kalan, borcunu ödemede
çok zor duruma düştüğü inceleme raporu ile tespit edilen ve Maliye
Bakanlığına bağlı vergi dairelerine 6183 sayılı Kanun kapsamına giren
borcu bulunan diğer mükelleflerin taşınmazları için de uygulanabilir. Bu
maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca
belirlenir”.
Bu Tebliğ ile Kanunun 45 inci maddesinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye
istinaden maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
I- KAPSAM:
A – Mükellefler
2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 45 inci maddesi uyarınca, 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamına giren borçlarına
karşılık olarak taşınmazları Maliye Bakanlığınca satın alınabilecek olan
mükellefler aşağıda sayılmıştır.
a) Özelleştirme kapsamına alınan kuruluşlar dahil 8.6.1984 tarihli ve 233
sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi iktisadi devlet
teşekkülleri, kamu iktisadi kuruluşları, bunların müesseseleri, bağlı
ortaklıkları ve iştirakleri.
b) Büyükşehir belediyeleri, belediyeler, il özel idareleri, bunlara ait
tüzel kişiler veya bunlara bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini
haiz kuruluşlar.
c) Yukarıda sayılanlar dışında kalıp da borçlarını ödemede çok zor duruma
düştüğü inceleme raporu ile tespit edilen diğer mükellefler.
B – Taşınmazlar
6183 sayılı Kanun kapsamına giren borçlara karşılık olmak üzere satın
alınacak taşınmazların;
- Tebliğin I/A bölümünde belirtilen mükelleflerin mülkiyetinde bulunması,
- üzerlerinde, amme borçları dolayısıyla vergi dairesi tarafından
konulanlar hariç olmak üzere, herhangi bir takyidatın bulunmaması,
- imar planı geçen bölgeler içinde inşa edilmiş ve kamu hizmetlerinin
sunulmasına elverişli bina halinde bulunması ya da bina inşaasına
elverişli arsa olması,
gerekmektedir.
II- UYGULAMA:
6183 sayılı Kanun kapsamında borcu olan mükelleflerin bu borçlarına
karşılık olarak önerdikleri taşınmazların alımı ve borçlarının terkini
aşağıdaki usul ve esaslara göre yapılacaktır.
A- Başvuru Şekli:
2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 45 inci maddesinden yararlanmak isteyen
mükellefler ekteki (Ek:1) örneğe uygun bir dilekçe ile bağlı bulundukları
vergi dairesine başvuracaklardır. Birden fazla vergi dairesine borcu
bulunan mükellefler, başvuru tarihi itibarıyla yıllık gelir ve kurumlar
vergisi yönünden bağlı bulundukları yer vergi dairesine başvuruda
bulunacaklar, bu başvurularında, borçlarının olduğu diğer vergi
dairelerini de belirteceklerdir.
Mükellefler, vergi borçlarına karşılık olarak önerdikleri taşınmazların
tapu senetlerinin bir örneği ile taşınmazı tanıtıcı dokümanları (imar
durumunu ve binalar için yapı durumunu gösterir belge, takyidat durumunu
da gösterir tapu kayıt örneği, broşür, fotoğraf vb.) dilekçe ekinde vergi
dairesine vereceklerdir. Diğer taraftan, Tebliğin I/A-c bölümünde
belirtilen mükelleflerden, bilanço esasına göre defter tutan mükellefler
başvuru tarihinden önceki geçici vergi dönemini kapsayan bilançolarını,
diğer mükellefler ise Tebliğin ekinde yer alan (Ek-2) formu da
dilekçelerine ekleyeceklerdir.
B- Vergi Dairesince Yapılacak İşlemler:
1- Vergi dairesi mükellefin dilekçesi üzerine, 6183 sayılı Kanun kapsamına
giren borçlarını tespit ederek, bir liste ile mükellefin başvuru
dilekçesini ve eki belgeleri, önerilen taşınmazlara, hizmetlerinin yerine
getirilmesinde genel bütçeli daireler veya katma bütçeli idarelerce
ihtiyaç duyulup duyulmadığının tespit edilmesi amacıyla, bir üst yazı ile
Defterdarlık Gelir Müdürlüğü vasıtasıyla Defterdarlık Milli Emlak
Müdürlüğüne aktaracaktır.
2- Önerilen taşınmazlara genel bütçeli daireler veya katma bütçeli
idarelerce ihtiyaç duyulduğunun Milli Emlak Müdürlüğünce bildirilmesi
üzerine, vergi daireleri, mükellefin amme borçlarını ödemede “çok zor
duruma” düşüp düşmediğinin tespit edilmesi amacıyla dosyayı incelemeye
sevkedecektir. Bu Tebliğin I/A bölümünün (a) ve (b) bentlerinde belirtilen
mükelleflerin amme borçlarını ödemede “çok zor duruma” düşüp
düşmediklerine ilişkin her hangi bir inceleme yapılmayacak, taşınmazın
kıymet takdir işlemleri Milli Emlak Dairesi Başkanlıkları/Milli Emlak
Müdürlükleri/Mal Müdürlükleri tarafından başlatılacaktır.
3- Mükellef nezdinde yapılan inceleme neticesinde düzenlenen rapor ile,
mükellefin amme borçlarını ödemede “çok zor duruma” düştüğünün tespit
edilmesi halinde; vergi dairesi kıymet takdir işlemlerinin başlatılması
amacıyla durumu bir yazı ile Milli Emlak Dairesi Başkanlığına/Milli Emlak
Müdürlüğüne bildirecektir. Yapılan inceleme neticesinde düzenlenen raporda
borçlarını ödemede “çok zor duruma” düşmediği belirtilen mükelleflerle
ilgili olarak bu uygulama çerçevesinde herhangi bir işlem yapılamayacağı
bir yazı ile mükellefe ve Milli Emlak Dairesi Başkanlığına/Milli Emlak
Müdürlüğüne bildirilecektir.
4-Taşınmazın 2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 45 inci maddesi hükmüne göre
alımının uygun görülmesi halinde Milli Emlak Dairesi Başkanlığı/Milli
Emlak Müdürlüğü/Mal Müdürlüğü tarafından taşınmazın Hazine adına tescil
işlemleri yapılacak ve bu durumun bildirilmesi üzerine vergi dairesi
Tebliğin II/F-2 bölümünde belirtilen usule uygun olarak mükellefin
borçlarının terkin işlemlerini gerçekleştirerek durumu mükellefe
bildirecektir.
C- Kıymet Takdiri:
Taşınmazların kıymet takdir işlemleri, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 6
ncı maddesine göre oluşturulacak komisyonlar tarafından yapılacaktır.
D- Çok Zor Durum Halinin Tespiti:
Tebliğin I/A bölümünün (c) bendinde belirtilen mükelleflerin amme borcunu
ödemede “çok zor durumda” olup olmadıklarının tespitine yönelik
incelemeler vergi denetmenleri tarafından yapılacaktır.
Yapılacak incelemelerde; finansal analiz teknikleri kullanılmak suretiyle,
başvuruda bulunan mükellefin borçlarını ödemede “çok zor duruma” düşüp
düşmediği araştırılacak ve düzenlenen raporda mükellefin borçlarını
ödemede “çok zor duruma düştüğü” veya “çok zor duruma düşmediği” konusunda
kesin kanaat belirtilecektir. Söz konusu incelemeler 1 ay içinde
tamamlanacaktır.
Mükelleflerin “çok zor durumda” olup olmadıklarının tespitinde;
mükellefler itibarıyla aşağıdaki rasyolar kullanılacak ve analiz sonucu
bulunan oranların, Tebliğ ile belirlenen oranlarda ya da daha küçük olması
şartı aranılacaktır.
a) Bilanço esasına göre defter tutan mükelleflerin çok zor durumlarının
tespitinde aşağıdaki rasyo kullanılacak ve sonucun 0.5 veya 0.5’den küçük
bir değerde olması durumunda bu mükelleflerin “çok zor durumda” oldukları
kabul edilecektir.
Dönen Varlıklar-Stoklar
--------------------------------------------------------------------------------
0.5
Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar
Yukarıda belirtilen rasyoda yer alan hesap sınıfları ve grupları Maliye
Bakanlığı tarafından yayımlanan “Muhasebe Uygulama Genel Tebliğlerinde”
belirtilen esaslara göre tespit edilecektir.
b) (a) bendinde belirtilen mükelleflerin dışında kalan mükellefler, çok
zor durumda olup olmadıklarının tespitinde Tebliğin ekinde yer alan formu
(Ek:2) doldurarak başvurularında teslim etmeleri gerekmektedir. Vergi
Denetmenleri bu formla verilen bilgilerin gerçekliğini araştırdıktan sonra
aşağıdaki rasyoyu kullanmak suretiyle mükellefin durumunu tespit
edeceklerdir. Mükelleflerin çok zor durumda olduklarının kabul
edilebilmesi için bulunan oranın 0.3 veya 0.3’den küçük olması
gerekecektir.
Kasa+Banka+Kısa Vadeli Alacaklar
--------------------------------------------------------------------------------
0.3
Kısa Vadeli Borçlar
Yukarıdaki rasyoda yer alan kısa vadeli alacakların ve kısa vadeli
borçların tespitinde 1 yıllık süre esas alınacaktır.
Yapılan inceleme sonucunda mükellefin “çok zor durumda” olup olmadığı
düzenlenecek bir inceleme raporuyla Defterdarlık Gelir Müdürlüğüne
aktarılacaktır.
E- Milli Emlak Genel Müdürlüğünce Yapılacak İşlemler:
Milli Emlak Genel Müdürlüğü, Tebliğin II/B bölümünde açıklandığı şekilde
Defterdarlık Milli Emlak Dairesi Başkanlıklarınca/Milli Emlak
Müdürlüklerince aktarılan satın alma taleplerini değerlendirerek, satın
alımın uygun görülüp görülmediğine ilişkin görüşü Defterdarlıklara
bildirilecektir.
F- Taşınmazların Hazine Adına Tescili ve Borçların Terkini:
Satın alınmasına karar verilen taşınmazların tapu sicillerinde Hazine
adına tescil ettirilmesi ve mükelleflerin borçlarının terkin edilmesi
aşağıdaki şekilde yapılacaktır.
1) Taşınmazların Tescil Ettirilmesi:
Milli Emlak Genel Müdürlüğünden taşınmazın alımının uygun görüldüğünün
bildirilmesi üzerine Milli Emlak Dairesi Başkanlıkları/Milli Emlak
Müdürlükleri/Mal Müdürlükleri tapu işlemlerini yürüterek, taşınmazların
Hazine adına tescil ettirilmesini sağlayacaktır. Tescil işlemi sonucunda
düzenlenen tapu senedinin bir örneği Gelir Müdürlükleri vasıtasıyla
mükellefin bağlı bulunduğu vergi dairesine gönderilecektir.
2) Borçların Terkin Edilmesi:
Taşınmaza ait tapu senedinin bir örneğinin vergi dairelerine gelmesi
üzerine, taşınmazın Hazine adına tapuya tescil ettirildiği tarih
itibarıyla mükellefin tüm borçları hesaplanarak, taşınmaza takdir edilen
değer esas alınmak suretiyle terkin işlemleri yapılacaktır. Toplam borcun
tespitinde gecikme zammı, taşınmazın Hazine adına tescil edildiği tarihe
kadar hesaplanacaktır.
Taşınmazın değerinin mükellefin tüm borçlarını karşılayacak tutarda
olmaması halinde, terkin işlemi mükellefin talebine göre, talebi
bulunmaması halinde 6183 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin birinci
fıkrasına göre belirlenen borçlarına karşılık yapılacaktır. Bu durumda,
kalan kısım hakkında 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil
işlemlerinin sürdürüleceği tabiidir.
Önerilen taşınmazın değerinin, mükellefin toplam borçlarından daha yüksek
tutarda olması halinde oluşan fark mükellefe red ve iade edilmeyeceği gibi
taşınmazın Hazine adına tescil tarihinden sonra doğacak borçlarına da
mahsup edilmeyecektir.
Ancak bu durumda bulanan mükellefler oluşan farkı, taşınmazın Hazine adına
tescilinden önce, ortaklık ilişkisi bulunan veya en az bir ortağı aynı
olan mükelleflerin borçlarından terkinini talep etmeleri mümkündür. Bu
takdirde, borçlarından terkin talebinde bulunulan mükelleflerin de
Tebliğde belirlenen esaslar çerçevesinde, Tebliğin I/A bölümünün (a) ve
(b) bentlerinde yer alan mükellefler hariç, çok zor durumda olmaları
gerekmektedir.
III- DİĞER HUSUSLAR:
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 1 inci maddesinin (1) numaralı
fıkrası ile “ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti
çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin” verginin konusuna girdiği
hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla 2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 45
inci maddesi çerçevesinde alımı gerçekleştirilen taşınmazların ticari,
sınai, zirai ve serbest meslek faaliyetinde bulunan işletmenin aktifine
kayıtlı veya envanterine dahil bulunması halinde bunların teslimi katma
değer vergisine tabi bulunmaktadır.
Bununla birlikte, ticari, sınai, zirai ve serbest meslek faaliyetinde
bulunmayan mükelleflerden satın alınacak taşınmazların teslimi katma değer
vergisine tabi bulunmamaktadır. Ayrıca, 4046 sayılı Özelleştirme Kanunu
kapsamında 2004 Mali Yılı Bütçe Kanununun 45 inci maddesine göre Hazineye
devri öngörülen taşınmazların satın alınması, Katma Değer Vergisi
Kanununun Geçici 12 nci maddesine göre vergiden istisnadır.
Katma değer vergisine tabi taşınmazın alımında, taşınmazın takdir edilen
değerine yürürlükteki katma değer vergisi oranları dikkate alınarak
hesaplanacak katma değer vergisi ilave edilecek ve bu suretle belirlenecek
azami satın alma bedeli terkin edilecek borç miktarının tespitinde dikkate
alınacaktır. Bu şekilde bulunan azami satın alma bedelinden daha düşük bir
bedelle taşınmazın satın alınması halinde, katma değer vergisi dahil satın
alma bedeli, terkin edilecek borç tutarı toplamına eşit olacaktır. Bu
durumda satın alma bedeline dahil olan katma değer vergisi tutarı
mükellefe nakden veya mahsuben ödenmeyecek, sadece borçlardan terkin
edilecektir.
Bu işlemde, taşınmaz üzerindeki tasarruf ancak taşınmazın Hazine adına
tescilinden sonra gerçekleşeceği için taşınmazın tescil tarihinin teslimin
gerçekleştiği olay olarak kabul edilmesi ve mükelleflerin bu işlemi
kayıtlarında taşınmaz (bina, arsa) satışı ve yukarıda belirtildiği şekilde
kendilerine ödenen katma değer vergisini ilgili dönem beyannamesinde
“Hesaplanan Katma Değer Vergisi” olarak göstermeleri gerekir.
Diğer taraftan, borçlunun özel mülkiyetinde bulunan (iktisadi
işletmelerine dahil olmayan) taşınmazların teslimi Katma Değer Vergisi
Kanununun kapsamına girmediğinden, taşınmazların yukarıda belirtildiği
şekilde tespit edilecek değeri üzerinden katma değer vergisi
hesaplanmayacaktır.
Tebliğ olunur.
|