|
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1.
- Bu Kanunun amacı, belediyenin kuruluşunu, organlarını,
yönetimini, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve
esaslarını düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2.
- Bu Kanun belediyeleri kapsar.
Tanımlar
MADDE 3.
- Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Belediye : Belde sakinlerinin
mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak üzere
kurulan ve karar organı seçmenler tarafından seçilerek
oluşturulan, idarî ve malî özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,
b) Belediyenin organları :
Belediye meclisini, belediye encümenini ve belediye başkanını,
c) Belde : Belediyesi bulunan
yerleşim yerini,
d) Mahalle : Belediye sınırları
içerisinde yer alan, ortak ihtiyaç ve öncelikleri benzer
özellikler gösteren ve sakinleri arasında komşuluk ilişkisi
bulunan insanların yaşadığı idarî birimi,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Belediyenin Kuruluşu ve Sınırları
Kuruluş
MADDE 4.
- Nüfusu 5.000 ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde belediye
kurulabilir. İl ve ilçe merkezlerinde belediye kurulması
zorunludur.
İçme ve kullanma suyu havzaları
ile sit ve diğer koruma alanlarında ve meskûn sahası kurulu bir
belediyenin sınırlarına 5.000 metreden daha yakın olan yerleşim
yerlerinde belediye kurulamaz.
Köylerin veya muhtelif köy
kısımlarının birleşerek belediye kurabilmeleri için, meskûn
sahalarının, merkez kabul edilecek yerleşim yerinin meskûn
sahasına azami 5.000 metre mesafede bulunması ve nüfusları
toplamının 5.000 ve üzerinde olması gerekir.
Bir veya birden fazla köyün köy
ihtiyar meclisinin kararı veya seçmenlerinin en az yarısından bir
fazlasının mahallîn en büyük mülkî idare amirine yazılı başvurusu
ya da valinin kendiliğinden buna gerek görmesi durumunda, valinin
bildirimi üzerine, mahallî seçim kurulları, onbeş gün içinde köyde
veya köy kısımlarında kayıtlı seçmenlerin oylarını alır ve sonucu
bir tutanakla valiliğe bildirir.
İşlem dosyası valinin görüşüyle
birlikte İçişleri Bakanlığına gönderilir. Danıştayın görüşü
alınarak müşterek kararname ile o yerde belediye kurulur.
Yeni iskân nedeniyle oluşturulan
ve nüfusu 5.000 ve üzerinde olan herhangi bir yerleşim yerinde,
İçişleri Bakanlığının önerisi üzerine müşterek kararnameyle
belediye kurulabilir.
Sınırların tespiti
MADDE 5.
- Yeni kurulan bir belediyenin sınırları, kuruluşu izleyen altı ay
içinde aşağıdaki şekilde tespit edilir:
a) Eskiden beri beldeye ait
sayılan tarla, bağ, bahçe, çayır, mera, otlak, yaylak, zeytinlik,
palamutluk, fundalık gibi yerler ile kumsal ve plajlar belediye
sınırı içine alınır.
b) Belediye sınırlarını dere,
tepe, yol gibi belirli ve sabit noktalardan geçirmek esastır.
Bunun mümkün olmaması durumunda, sınır düz olarak çizilir ve
işaretlerle belirtilir.
c) Belediyenin sınırları içinde
kalan ve eskiden beri komşu belde veya köy halkı tarafından
yararlanılan yayla, çayır, mera, koru, kaynak ve mesirelik gibi
yerlerden geleneksel yararlanma hakları devam eder. Bu haklar için
sınır kâğıdına şerh konulur.
d) Çizilen sınırların geçtiği
yerlerin bilinen adları sınır kâğıdına yazılır. Ayrıca yetkili fen
elemanı tarafından düzenlenen kroki sınır tespit tutanağına
eklenir.
Sınırların kesinleşmesi
MADDE 6.
- Belediye sınırları, belediye meclisinin kararı ve kaymakamın
görüşü üzerine valinin onayı ile kesinleşir.
Kesinleşen sınırlar, valilikçe
yerinde uygulanmak suretiyle taraflara gösterilir ve durum bir
tutanakla belirlenir. Kesinleşen sınır kararları ile dayanağı olan
belgelerin birer örneği; belediyesine, mahallî tapu dairesine, il
özel idaresine ve o yerin mülkî idare amirine gönderilir.
Kesinleşen sınırlar zorunlu
nedenler olmadıkça beş yıl süre ile değiştirilemez.
Sınır uyuşmazlıklarının çözümü
MADDE 7.
- Bir il dahilindeki beldeler veya köyler arasında sınır
uyuşmazlığı çıkması halinde ilgili belediye meclisi ve köy ihtiyar
meclisi ile kaymakamın görüşleri otuz gün süre verilerek istenir.
Vali, bu görüşleri değerlendirerek sınır uyuşmazlığını karara
bağlar. Büyükşehir belediyesi sınırları içinde kalan ilçe ve ilk
kademe belediyelerinin sınır değişikliklerinde büyükşehir belediye
meclisinin de görüşü alınır.
İl ve ilçe sınırlarının
değiştirilmesini gerektirecek sınır uyuşmazlıklarında 10.6.1949
tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu hükümleri uygulanır.
Birleşme ve katılmalar
MADDE 8.
- Bir belde veya köyün veya bunların bazı kısımlarının meskûn
sahasının, komşu bir beldenin meskûn sahası ile birleşmesi
halinde, iltihak olunacak belde sakinlerinin oylarına
başvurulmaksızın, katılmak isteyen köy veya belde veya bunların
kısımlarında yapılan oy verme sonucuna ait evrak, valilikçe
iltihak olunacak belediyeye gönderilir. Belediye meclisi evrakın
gelişinden itibaren otuz gün içerisinde istek hakkındaki kararını
verir. Belediye meclisinin kabulüyle katılım gerçekleşir. Katılma
talebinin belediye meclisi tarafından reddi durumunda, kararın
tebliğinden itibaren onbeş gün içinde istek sahiplerinin itirazı
üzerine, valinin görüşüyle birlikte dosya, İçişleri Bakanlığı
tarafından görüşü alınmak üzere Danıştaya gönderilir. Danıştayın
görüşü üzerine 4 üncü maddedeki usule göre işlem tamamlanır.
Belde, köy veya bunların bazı
kısımlarının meskûn sahaları arasında 5.000 metre ve altında
mesafe bulunması, birleşmiş sayılmalarına yeterlidir.
Bir beldenin bazı kısımlarının
komşu bir beldeye katılmasında, belde nüfusunun 5.000'den aşağı
düşmemesi şarttır.
Bu madde uyarınca gerçekleşen
katılmalarda, iltihak olunan belde ile bazı kısımları veya tümü
iltihak olan köy veya belde arasında; taşınır ve taşınmaz mal,
hak, alacak ve borçların devri ve paylaşımı, aralarında
düzenlenecek protokolle belirlenir.
Birleşme ve katılma işlemlerinde
bu maddede düzenlenmeyen hususlarda 4 üncü madde hükmüne göre
işlem yapılır.
Mahalle ve yönetimi
MADDE 9.
- Mahalle, muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilir.
Belediye sınırları içinde mahalle
kurulması, kaldırılması, birleştirilmesi, bölünmesi, adlarıyla
sınırlarının tespiti ve değiştirilmesi, belediye meclisinin kararı
ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile olur.
Muhtar, mahalle sakinlerinin
gönüllü katılımıyla ortak ihtiyaçları belirlemek, mahallenin yaşam
kalitesini geliştirmek, belediye ve diğer kamu kurum ve
kuruluşlarıyla ilişkilerini yürütmek, mahalle ile ilgili konularda
görüş bildirmek, diğer kurumlarla iş birliği yapmak ve kanunlarla
verilen diğer görevleri yapmakla yükümlüdür.
Belediye, mahallenin ve
muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü
için bütçe imkanları ölçüsünde gerekli yardım ve desteği sağlar;
kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur
ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde
yürütülmesini sağlamaya çalışır.
Belde adının değiştirilmesi
MADDE 10.
- Bir beldenin adı, belediye meclisi üye tam sayısının en az
dörtte üç çoğunluğunun kararı ve valinin görüşü üzerine İçişleri
Bakanlığının onayı ile değiştirilir. Bu karar Resmî Gazetede
yayımlanır.
Tüzel kişiliğin sona
erdirilmesi
MADDE 11.
- Belediye sınırı veya meskûn sahası, bağlı olduğu il veya ilçe
belediyesi ile nüfusu 50.000 ve üzerinde olan bir belediyenin
sınırına, 5.000 metreden daha yakın duruma gelen belediye ve
köylerin tüzel kişiliği; genel imar düzeni veya temel alt yapı
hizmetlerinin gerekli kılması durumunda, Danıştayın görüşü
alınarak, İçişleri Bakanlığının teklifi üzerine müşterek kararname
ile kaldırılarak bu belediyeye katılır. Tüzel kişiliği kaldırılan
belediyenin mahalleleri, katıldıkları belediyenin mahalleleri
hâline gelir. Tüzel kişiliği kaldırılan belediye ile köylerin
taşınır ve taşınmaz mal, hak, alacak ve borçları katıldıkları
belediyeye intikal eder.
Nüfusu 2.000'in altına düşen
belediyeler, Danıştayın görüşü alınarak, İçişleri Bakanlığının
önerisi üzerine müşterek kararname ile köye dönüştürülür. Tüzel
kişiliği kaldırılan belediyenin tasfiyesi il özel idaresi
tarafından yapılır. Bu belediyenin taşınır ve taşınmaz malları ile
hak, alacak ve borçları ilgili köy tüzel kişiliğine intikal eder.
İntikal eden borçların karşılanamayan kısımları il özel idaresi
tarafından üstlenilir ve vali tarafından İller Bankasına
bildirilir. İller Bankası bu miktarı, takip eden ayın genel bütçe
vergi gelirleri tahsilat toplamının belediyelere ayrılan kısmından
keserek ilgili il özel idaresi hesabına aktarır.
Kararlarının uygulanması ve
nüfus tespiti
MADDE 12.
- 4 üncü, 6 ncı, 7 nci, 8 inci, 9 uncu ve 10 uncu maddelerde
belirtilen kararlar kesinleşme tarihini takip eden yılın ocak
ayının birinci gününden itibaren yürürlüğe girer. 4 üncü maddeye
göre belediye kurulan yerlerde 18.1.1984 tarihli ve 2972 sayılı
Mahallî İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri
Seçimi Hakkında Kanunun 29 uncu maddesine göre seçim yapılır.
8 inci maddede geçen birleşme ve
katılmalara, 9 uncu maddede geçen mahalle kaldırılmasına, 11 inci
maddede geçen belediye ve köy tüzel kişiliğinin kaldırılmasına
veya bir beldenin köye dönüştürülmesine dair kararlar ilk mahallî
idareler seçimlerinde uygulanır ve seçimler bu yerlerin yeni
durumlarına göre yapılır.
Yerleşim yerlerinin bu Kanunda
öngörülen nüfusları Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığınca
tespit edilir.
Hemşehri hukuku
MADDE 13.
- Herkes ikamet ettiği beldenin hemşehrisidir. Hemşehrilerin,
belediye karar ve hizmetlerine katılma, belediye faaliyetleri
hakkında bilgilenme ve belediye idaresinin yardımlarından
yararlanma hakları vardır. Yardımların insan onurunu zedelemeyecek
koşullarda sunulması zorunludur.
Belediye, hemşehriler arasında
sosyal ve kültürel ilişkilerin geliştirilmesi ve kültürel
değerlerin korunması konusunda gerekli çalışmaları yapar. Bu
çalışmalarda, üniversitelerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşlarının, sendikaların, sivil toplum kuruluşları ve uzman
kişilerin katılımını sağlayacak önlemler alınır.
Belediye sınırları içinde oturan,
bulunan veya ilişiği olan her şahıs, belediyenin, kanunlara
dayanan kararlarına, emirlerine ve duyurularına uymakla ve
belediye vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarını ödemekle
yükümlüdür.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Belediyenin Görev, Yetki ve
Sorumlulukları
Belediyenin görev ve
sorumlulukları
MADDE 14.
- Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
a) İmar, su ve kanalizasyon,
ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri;
çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye,
acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve
mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve
sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor; sosyal hizmet ve
yardım, evlendirme, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve
ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır.
Büyükşehir belediyeleri ile nüfusu 50 000’i geçen belediyeler,
kadınlar ve çocuklar için koruma evleri açar.
b) Okul öncesi eğitim kurumları
açabilir; Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile
bakım ve onarımını yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç,
gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her
türlü tesisi açabilir ve işletebilir; kültür ve tabiat varlıkları
ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan
mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir, bu amaçla
bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına
uygun olarak yeniden inşa edebilir.
Belediye, kanunlarla başka bir
kamu kurum ve kuruluşuna verilmeyen mahallî müşterek nitelikteki
diğer görev ve hizmetleri de yapar veya yaptırır.
Hizmetlerin yerine getirilmesinde
öncelik sırası, belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği
dikkate alınarak belirlenir.
Belediye hizmetleri, vatandaşlara
en yakın yerlerde ve en uygun yöntemlerle sunulur. Hizmet
sunumunda özürlü, yaşlı, düşkün ve dar gelirlilerin durumuna uygun
yöntemler uygulanır.
Belediyenin görev, sorumluluk ve
yetki alanı, belediye sınırlarını kapsar.
Belediye meclisinin kararı ile
mücavir alanlara da belediye hizmetleri götürülebilir.
4562 sayılı Organize Sanayi
Bölgeleri Kanunu ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığına ve organize
sanayi bölgelerine tanınan yetki ve sorumluluklar bu Kanun kapsamı
dışındadır.
Belediyenin yetkileri ve
imtiyazları
MADDE 15.
- Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:
a) Belde sakinlerinin mahallî
müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü
faaliyet ve girişimde bulunmak.
b) Kanunların belediyeye verdiği
yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, emir vermek, belediye
yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları
vermek.
c) Gerçek ve tüzel kişilerin
faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya
ruhsatı vermek.
d) Özel kanunları gereğince
belediyeye ait vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarının
tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve harç dışındaki
özel hukuk hükümlerine göre tahsili gereken doğalgaz, su, atık su
ve hizmet karşılığı alacakların tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak
veya yaptırmak.
e) Müktesep haklar saklı kalmak
üzere; içme, kullanma ve endüstri suyu sağlamak; atık su ve yağmur
suyunun uzaklaştırılmasını sağlamak; bunlar için gerekli tesisleri
kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek; kaynak sularını
işletmek veya işlettirmek.
f) Toplu taşıma yapmak; bu amaçla
otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her
türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve
işlettirmek.
g) Katı atıkların toplanması,
taşınması, ayrıştırılması, geri kazanımı, ortadan kaldırılması ve
depolanması ile ilgili bütün hizmetleri yapmak ve yaptırmak.
h) Mahallî müşterek nitelikteki
hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla, belediye sınırları ve
mücavir alanlar içerisinde taşınmaz malları almak, kamulaştırmak,
satmak, kiralamak veya kiraya vermek, trampa etmek, tahsis etmek,
bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesis etmek.
i) Borç almak, bağış kabul etmek.
j) Toptancı ve perakendeci
halleri, otobüs terminali, fuar alanı, yat limanı ve mezbaha
kurmak, kurdurmak, işletmek, işlettirmek veya bu yerlerin gerçek
ve tüzel kişilerce açılmasına izin vermek.
k) Vergi, resim ve harçlar dışında
kalan ve miktarı yirmibeşmilyar Türk Lirasına kadar olan dava
konusu uyuşmazlıkların, anlaşmayla tasfiyesine karar vermek.
l) Gayri sıhhî müesseseler ile
umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve
denetlemek.
m) Beldede ekonomi ve ticaretin
geliştirilmesi ve kayıt altına alınması amacıyla izinsiz satış
yapan seyyar satıcıları faaliyetten men etmek, izinsiz satış yapan
seyyar satıcıların faaliyetten men edilmesi sonucu, cezası
ödenmeyerek iki gün içinde geri alınmayan gıda maddelerini gıda
bankalarına, cezası ödenmeyerek otuz gün içinde geri alınmayan
gıda dışı malları yoksullara vermek.
n) Reklam panoları ve tanıtıcı
tabelalar konusunda standartlar getirmek.
o) Hafriyat toprağı ve moloz döküm
alanlarını; sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) depolama sahalarını;
inşaat malzemeleri, odun, kömür ve hurda depolama alanları ve
satış yerlerini belirlemek; bu alan ve yerler ile taşımalarda
çevre kirliliği oluşmaması için gereken tedbirleri almak.
(l) bendinde belirtilen gayri
sıhhî müesseselerden birinci sınıf olanların ruhsatlandırılması ve
denetlenmesi, büyükşehir ve il merkez belediyeleri dışındaki
yerlerde il özel idaresi tarafından yapılır.
Belediye, (e), (f) ve (g)
bentlerinde belirtilen hizmetleri Danıştayın görüşü ve İçişleri
Bakanlığının kararıyla süresi kırkdokuz yılı geçmemek üzere
imtiyaz yoluyla devredebilir; toplu taşıma hizmetlerini imtiyaz
veya tekel oluşturmayacak şekilde ruhsat vermek suretiyle yerine
getirebileceği gibi toplu taşıma hatlarını kiraya verme veya 67
nci maddedeki esaslara göre hizmet satın alma yoluyla yerine
getirebilir.
İl sınırları içinde büyükşehir
belediyeleri, belediye ve mücavir alan sınırları içinde il
belediyeleri ile nüfusu 50.000’i geçen belediyeler, meclis
kararıyla; turizm, sağlık, sanayi ve ticaret yatırımlarının ve
eğitim kurumlarının su, termal su, kanalizasyon, doğalgaz, yol ve
aydınlatma gibi alt yapı çalışmalarını faiz almaksızın on yıla
kadar geri ödemeli veya ücretsiz olarak yapabilir veya
yaptırabilir, bunun karşılığında yapılan tesislere ortak olabilir;
sağlık, eğitim, sosyal hizmet ve turizmi geliştirecek projelere
İçişleri Bakanlığının onayı ile ücretsiz veya düşük bir bedelle
amacı dışında kullanılmamak kaydıyla arsa tahsis edebilir.
Belediye, belde sakinlerinin
belediye hizmetleriyle ilgili görüş ve düşüncelerini tespit etmek
amacıyla kamuoyu yoklaması ve araştırması yapabilir.
Belediye mallarına karşı suç
işleyenler Devlet malına karşı suç işlemiş sayılır.
Belediyenin proje karşılığı
borçlanma yoluyla elde ettiği gelirleri, şartlı bağışlar ve kamu
hizmetlerinde fiilen kullanılan malları ile belediye tarafından
tahsil edilen vergi, resim ve harç gelirleri haczedilemez.
Belediyeye tanınan muafiyetler
MADDE 16.
- Belediyenin kamu hizmetine ayrılan veya kamunun yararlanmasına
açık, gelir getirmeyen taşınmaz malları ile bunların inşa ve
kullanımları her türlü vergi, resim, harç, katılma ve katkı
paylarından muaftır.
İKİNCİ KISIM
Belediyenin Organları
BİRİNCİ BÖLÜM
Belediye Meclisi
Belediye meclisi
MADDE 17.
- Belediye meclisi, belediyenin karar organıdır ve ilgili kanunda
gösterilen esas ve usullere göre seçilmiş üyelerden oluşur.
Meclisin görev ve yetkileri
MADDE 18.
- Belediye meclisinin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Stratejik plân ile yatırım ve
çalışma programlarını, belediye faaliyetlerinin ve personelinin
performans ölçütlerini görüşmek ve kabul etmek.
b) Bütçe ve kesin hesabı kabul
etmek, bütçede kurumsal kodlama yapılan birimler ile fonksiyonel
sınıflandırmanın birinci düzeyleri arasında aktarma yapmak.
c) Belediyenin imar plânlarını
görüşmek ve onaylamak, büyükşehir ve il belediyelerinde il çevre
düzeni plânını kabul etmek.
d) Borçlanmaya karar vermek.
e) Taşınmaz mal alımına, satımına,
takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya
tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması
halinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve
süresi yirmibeş yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı
aynî hak tesisine karar vermek.
f) Kanunlarda vergi, resim, harç
ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı
hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek.
g) Şartlı bağışları kabul etmek.
h) Vergi, resim ve harçlar dışında
kalan ve miktarı beşmilyardan yirmibeşmilyar Türk Lirasına kadar,
dava konusu olan belediye alacaklarının anlaşma ile tasfiyesine
karar vermek.
i) Bütçe içi işletme ile Türk
Ticaret Kanununa tabi ortaklıklar kurulmasına veya bu
ortaklıklardan ayrılmaya, sermaye artışına ve gayrimenkul yatırım
ortaklığı kurulmasına karar vermek.
j) Belediye adına imtiyaz
verilmesine ve belediye yatırımlarının yap-işlet veya
yap-işlet-devret modeli ile yapılmasına; belediyeye ait şirket,
işletme ve iştiraklerin özelleştirilmesine karar vermek.
k) Meclis başkanlık divanını ve
encümen üyeleri ile ihtisas komisyonları üyelerini seçmek.
l) Norm kadro çerçevesinde
belediyenin ve bağlı kuruluşlarının kadrolarının ihdas, iptal ve
değiştirilmesine karar vermek.
m) Belediye tarafından çıkarılacak
yönetmelikleri kabul etmek.
n) Meydan, cadde, sokak, park,
tesis ve benzerlerine ad vermek; mahalle kurulması, kaldırılması,
birleştirilmesi, adlarıyla sınırlarının tespiti ve
değiştirilmesine karar vermek; beldeyi tanıtıcı amblem, flama ve
benzerlerini kabul etmek.
o) Diğer mahallî idarelerle birlik
kurulmasına, kurulmuş birliklere katılmaya veya ayrılmaya karar
vermek.
p) Yurt içindeki ve İçişleri
Bakanlığının izniyle yurt dışındaki belediyeler ve mahallî idare
birlikleriyle karşılıklı işbirliği yapılmasına; kardeş kent
ilişkileri kurulmasına; ekonomik ve sosyal ilişkileri geliştirmek
amacıyla kültür, sanat ve spor gibi alanlarda faaliyet ve projeler
gerçekleştirilmesine; bu çerçevede arsa, bina ve benzeri tesisleri
yapma, yaptırma, kiralama veya tahsis etmeye karar vermek.
r) Fahrî hemşehrilik payesi ve
beratı vermek.
s) Belediye başkanıyla encümen
arasındaki anlaşmazlıkları karara bağlamak.
t) Mücavir alanlara belediye
hizmetlerinin götürülmesine karar vermek.
u) İmar plânlarına uygun şekilde
hazırlanmış belediye imar programlarını görüşerek kabul etmek.
Başkanlık divanı
MADDE 19. -
Belediye meclisi, seçim sonuçlarının ilânını takip eden beşinci
gün belediye başkanının başkanlığında kendiliğinden toplanır.
Meclis bu toplantıda, üyeleri arasından, gizli oyla meclis birinci
ve ikinci başkan vekili ile en az iki kâtip üyeyi ilk iki yıl için
görev yapmak üzere seçer. İlk iki yıldan sonra seçilecek başkanlık
divanı yapılacak ilk mahallî idareler seçimlerine kadar görev
yapar.
Başkanlık divanı seçimi üç gün
içinde tamamlanır.
Meclise belediye başkanı,
katılamaması durumunda meclis birinci başkan vekili, onun da
katılamaması durumunda ikinci başkan vekili başkanlık eder. Ancak
yıllık faaliyet raporunun görüşüldüğü meclis toplantısı meclis
başkan vekilinin başkanlığında yapılır.
Başkanlık divanında boşalma olması
durumunda kalan süreyi tamamlamak üzere yenisi seçilir.
Meclis başkanı, meclis
çalışmalarında düzeni sağlamakla yükümlüdür.
Meclisin çalışmalarına ve katılıma
ilişkin esas ve usuller İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir.
Meclis toplantısı
MADDE 20. -
Belediye meclisi, kendisi tarafından belirlenecek bir aylık tatil
hariç her ayın ilk haftası, meclis tarafından önceden belirlenen
günde, mutat toplantı yerinde toplanır. Ekim ayı toplantısı dönem
başı toplantısıdır.
Bütçe görüşmesine rastlayan
toplantı süresi en çok yirmi gün, diğer toplantıların süresi en
çok beş gündür.
Mutat toplantı yeri dışında
toplanılmasının zorunlu olduğu durumda üyelere önceden bilgi
vermek kaydıyla meclis başkanının belediye sınırları içerisinde
belirlediği yerde toplantı yapılır. Ayrıca, toplantının yeri ve
zamanı mutat usullerle belde halkına duyurulur.
Meclis toplantıları açıktır.
Meclis başkanının veya üyelerden herhangi birinin gerekçeli
önerisi üzerine, toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kapalı
oturum yapılmasına karar verilebilir.
Meclis görüşmeleri görevlilerce
tutanağa geçirilir, başkan ve kâtip üyeler tarafından imzalanır.
Toplantılar, meclisin kararıyla sesli ve görüntülü cihazlarla da
kaydedilebilir.
Gündem
MADDE 21.
- Gündem, belediye başkanı tarafından belirlenir ve üyelere en az
üç gün önceden bildirilir. Ayrıca çeşitli yöntemlerle halka
duyurulur.
Meclis üyeleri de belediyeye ait
işlerle ilgili konuların gündeme alınmasını önerebilir. Öneri,
toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla kabul edildiği takdirde
gündeme alınır.
Toplantı ve karar yeter sayısı
MADDE 22.
- Belediye meclisi, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla toplanır
ve katılanların salt çoğunluğuyla karar verir. Ancak, karar yeter
sayısı, üye tam sayısının dörtte birinden az olamaz. Oylamada
eşitlik çıkması durumunda meclis başkanının bulunduğu taraf
çoğunluk sayılır. Gizli oylamalarda eşitlik çıkması durumunda
oylama tekrarlanır, eşitliğin bozulmaması durumunda meclis başkanı
tarafından kur’a çekilir.
Meclisin toplanmasında, üye tam
sayısının salt çoğunluğu sağlanamadığı takdirde başkan, gün ve
saatini tespit ederek en geç üç gün içinde toplanmak üzere meclisi
tatil eder. Gelecek toplantı, üye tam sayısının dörtte birinden az
olmayan üye sayısı ile yapılır.
Görüşmeler sırasında başkan veya
üyelerden birinin talebi üzerine yapılacak yoklamada karar yeter
sayısının bulunmadığı anlaşılırsa, ikinci fıkradaki hükümler
uygulanır.
Üyeler oylarını bizzat kullanır.
Gizli oy kullanmaya fizikî bakımdan engelli üyeler, tayin
edecekleri kişi eliyle oy kullanabilirler.
Oylama gizli, işaretle veya ad
okunarak yapılır. Oy verme kabul, ret veya çekimser şeklinde olur.
Kararlar, meclis başkanı ve kâtip
üyeler tarafından imzalanır ve bir sonraki toplantıda üyelere
dağıtılır.
Meclis kararlarının
kesinleşmesi
MADDE 23.
- Belediye başkanı, hukuka aykırı gördüğü meclis kararlarını,
gerekçesini de belirterek yeniden görüşülmek üzere beş gün içinde
meclise iade edebilir.
Yeniden görüşülmesi istenilmeyen
kararlar ile yeniden görüşülmesi istenip de belediye meclisi üye
tam sayısının salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar kesinleşir.
Belediye başkanı, meclisin ısrarı
ile kesinleşen kararlar aleyhine on gün içinde idarî yargıya
başvurabilir.
Kararlar kesinleştiği tarihten
itibaren en geç yedi gün içinde mahallin en büyük mülkî idare
amirine gönderilir. Mülkî idare amirine gönderilmeyen kararlar
yürürlüğe girmez.
Mülkî idare amiri hukuka aykırı
gördüğü kararlar aleyhine on gün içinde idarî yargıya
başvurabilir.
Kesinleşen meclis kararlarının
özetleri yedi gün içinde uygun araçlarla halka duyurulur.
İhtisas komisyonları
MADDE 24.
- Belediye meclisi, her dönem başı toplantısında, üyeleri
arasından seçilecek en az üç en fazla beş kişiden oluşan ihtisas
komisyonları kurabilir.
İhtisas komisyonları, her siyasî
parti grubunun ve bağımsız üyelerin meclisteki üye sayısının
meclis üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşturulur. İl ve
ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki belediyelerde
plân ve bütçe ile imar komisyonlarının kurulması zorunludur.
Meclis toplantısını müteakip imar
komisyonu en fazla on iş günü, diğer komisyonlar ise beş iş günü
içinde kendilerine havale edilen işleri sonuçlandırır. Komisyonlar
kendilerine havale edilen işlerle ilgili raporlarını bu sürenin
sonunda meclise sunmadıkları takdirde, konu meclis başkanı
tarafından doğrudan gündeme alınır.
İhtisas komisyonlarının görev
alanına giren işler bu komisyonlarda görüşüldükten sonra belediye
meclisinde karara bağlanır.
Mahalle muhtarları ve ildeki kamu
kuruluşlarının amirleri ile ildeki kamu kurumu niteliğindeki
meslek kuruluşları, üniversiteler, sendikalar ve gündemdeki
konularla ilgili sivil toplum örgütlerinin temsilcileri, oy hakkı
olmaksızın kendi görev ve faaliyet alanlarına giren konuların
görüşüldüğü ihtisas komisyonu toplantılarına katılabilir ve görüş
bildirebilir.
Komisyon çalışmalarında uzman
kişilerden yararlanılabilir.
Komisyon raporları alenîdir,
çeşitli yollarla halka duyurulur ve isteyenlere meclis tarafından
maliyetlerini aşmamak üzere belirlenecek bedel karşılığında
verilir.
Denetim komisyonu
MADDE 25.
- İl ve ilçe belediyeleri ile nüfusu 10.000'in üzerindeki
belediyelerde, belediye meclisi, her ocak ayı toplantısında
belediyenin bir önceki yıl gelir ve giderleri ile hesap ve
işlemlerinin denetimi için kendi üyeleri arasından gizli oyla ve
üye sayısı üçten az beşten çok olmamak üzere bir denetim komisyonu
oluşturur. Komisyon, her siyasî parti grubunun ve bağımsız
üyelerin meclisteki üye sayısının meclis üye tam sayısına
oranlanması suretiyle oluşur.
Komisyon, belediye başkanı
tarafından belediye binası içinde belirlenen yerde çalışır ve
çalışmalarında kamu kuruluşları personelinden, gerektiğinde uzman
kişi ve kuruluşlardan yararlanabilir. Bu kişi veya kuruluşlara
ödenecek ücret, meclis tarafından kararlaştırılır.
Komisyon belediye birimleri ve
bağlı kuruluşlarından her türlü bilgi ve belgeyi isteyebilir. Bu
istekler gecikmeksizin yerine getirilir.
Komisyon, çalışmasını şubat ayı
sonuna kadar tamamlar ve buna ilişkin raporunu izleyen ayın
onbeşine kadar meclis başkanlığına sunar.
Konusu suç teşkil eden hususlarla
ilgili olarak meclis başkanlığı tarafından yetkili mercilere suç
duyurusunda bulunulur.
Meclisin bilgi edinme ve
denetim yolları
MADDE 26.
- Belediye meclisi, bilgi edinme ve denetim yetkisini faaliyet
raporunu değerlendirme, denetim komisyonu, soru, genel görüşme ve
gensoru yoluyla kullanır.
Meclis üyeleri, meclis
başkanlığına önerge vererek belediye işleriyle ilgili konularda
sözlü veya yazılı soru sorabilir. Soru, belediye başkanı veya
görevlendireceği kişi tarafından sözlü veya yazılı olarak
cevaplandırılır.
Meclis üyelerinin en az üçte biri,
meclis başkanlığına istekte bulunarak, belediyenin işleriyle
ilgili bir konuda genel görüşme açılmasını isteyebilir. Bu istek
meclis tarafından kabul edildiği takdirde gündeme alınır.
Belediye başkanınca meclise
sunulan bir önceki yıla ait faaliyet raporundaki açıklamalar,
meclis üye tam sayısının dörtte üç çoğunluğuyla yeterli görülmezse
yetersizlik kararıyla görüşmeleri kapsayan tutanak, meclis başkan
vekili tarafından mahallin mülkî idare amirine gönderilir.
Vali, dosyayı gerekçeli görüşüyle
birlikte Danıştaya gönderir.
Yetersizlik kararı, Danıştayca
uygun görüldüğü takdirde belediye başkanı, başkanlıktan düşer.
Meclis üye tam sayısının en az
üçte biri oranındaki üyenin imzasıyla belediye başkanı hakkında
gensoru önergesi verilebilir. Gensoru önergesi, meclis üye tam
sayısının salt çoğunluğunun oyu ile gündeme alınır ve üç tam gün
geçmedikçe görüşülemez.
Gensoru önergesinin karara
bağlanmasında dördüncü fıkraya göre işlem yapılır.
Başkan ve meclis üyelerinin
görüşmelere katılamayacağı durumlar
MADDE 27.
- Belediye başkanı ve meclis üyeleri, münhasıran; kendileri,
ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımları ve evlatlıkları ile
ilgili işlerin görüşüldüğü meclis toplantılarına katılamazlar.
Başkan
ve meclis üyelerinin yükümlülükleri
MADDE 28.
- Belediye başkanı görevi süresince veya görevinin sona ermesinden
itibaren üç yıl süreyle, meclis üyeleri ise görevleri süresince ve
görevlerinin sona ermesinden itibaren iki yıl süreyle, belediye ve
bağlı kuruluşlarına karşı doğrudan doğruya veya dolaylı olarak
taahhüde giremez, komisyonculuk ve temsilcilik yapamaz.
Meclis üyeliğinin sona ermesi
MADDE 29.
- Meclis üyeliği, ölüm ve istifa durumunda kendiliğinden sona
erer. Meclis üyeliğinden istifa dilekçesi belediye başkanlığına
verilir ve başkan tarafından meclisin bilgisine sunulur.
Özürsüz veya izinsiz olarak arka
arkaya üç birleşim günü veya bir yıl içinde yapılan toplantıların
yarısına katılmayan üyenin üyeliğinin düşmesine, savunması
alındıktan sonra üye tam sayısının salt çoğunluğuyla karar
verilir.
Belediye meclisi üyeliğine seçilme
yeterliğinin kaybedilmesi durumunda, valinin bildirmesi üzerine
Danıştay tarafından üyeliğin düşmesine karar verilir.
Meclisin feshi
MADDE 30.
- Belediye meclisi;
a) Kendisine kanunla verilen
görevleri süresi içinde yapmayı ihmal eder ve bu durum belediyeye
ait işleri sekteye veya gecikmeye uğratırsa,
b) Belediyeye verilen görevlerle
ilgisi olmayan siyasî konularda karar alırsa,
İçişleri Bakanlığının bildirisi
üzerine Danıştayın kararı ile feshedilir.
İçişleri Bakanlığı gerekli gördüğü
takdirde meclisin feshine dair bildiri ile birlikte karar
verilinceye kadar meclis toplantılarının ertelenmesini de ister.
Danıştay, bu hususu en geç bir ay içinde karara bağlar.
Bu şekilde feshedilen meclisin
yerine seçilen meclis, kalan süreyi tamamlar.
Boşalan
meclisin görevinin yerine getirilmesi
MADDE 31.
- Belediye meclisinin;
a) Danıştay tarafından feshi veya
meclis toplantılarının ertelenmesi,
b) Meclis üye tam sayısının
yarıdan fazlasının tutuklanması,
c) Yedek üyelerin getirilmesinden
sonra da meclis üye tam sayısının yarısından aşağı düşmesi,
d) Geçici olarak görevden
uzaklaştırılması,
Hallerinde, meclis çalışabilir
duruma gelinceye veya yeni meclis seçimi yapılıncaya kadar meclis
görevi, belediye encümeninin memur üyeleri tarafından yürütülür.
Huzur ve izin hakkı
MADDE 32.
- Meclis başkan ve üyelerine, meclis toplantılarına ve ihtisas
komisyonları toplantılarına katıldıkları her gün için, 39 uncu
madde uyarınca belediye başkanına ödenmekte olan aylık brüt
ödeneğin günlük tutarının üçte birini geçmemek üzere meclis
tarafından belirlenecek miktarda huzur hakkı ödenir. Huzur hakkı
ödenecek gün sayısı, 20 nci maddenin ikinci fıkrasında ve 24 üncü
maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen toplantı günü sayısından
fazla olamaz.
Meclis üyeleri hastalıkları
süresince izinli sayılır. Ayrıca mazeretleri durumunda, bir yıl
içindeki toplantı süresinin yarısını aşmamak şartıyla istekleri
üzerine meclis tarafından izin verilebilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Belediye Encümeni
Belediye encümeni
MADDE 33.
- Belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında;
a) İl belediyelerinde ve nüfusu
100.000'in üzerindeki belediyelerde, belediye meclisinin her yıl
kendi üyeleri arasından bir yıl için, gizli oyla seçeceği dört üye
ile biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere belediye
başkanının her yıl birim amirleri arasından seçeceği dört üyeden,
b) Diğer belediyelerde, belediye
meclisinin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla
seçeceği üç üye ile biri malî hizmetler birim amiri olmak üzere
belediye başkanının her yıl birim amirleri arasından seçeceği üç
üyeden,
Oluşur.
Belediye başkanının katılamadığı
toplantılarda, belediye başkanının görevlendireceği başkan
yardımcısı veya encümen üyesi, encümene başkanlık eder.
Encümen toplantılarına gündemdeki
konularla ilgili olarak ilgili birim amirleri, belediye başkanı
tarafından oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere
çağrılabilir.
Encümenin görev ve yetkileri
MADDE 34.
- Belediye encümeninin görev ve yetkileri şunlardır:
a) Stratejik plân ve yıllık
çalışma programı ile bütçe ve kesin hesabı inceleyip belediye
meclisine görüş bildirmek.
b) Yıllık çalışma programına
alınan işlerle ilgili kamulaştırma kararlarını almak ve uygulamak.
c) Öngörülmeyen giderler
ödeneğinin harcama yerlerini belirlemek.
d) Bütçede fonksiyonel
sınıflandırmanın ikinci düzeyleri arasında aktarma yapmak.
e) Kanunlarda öngörülen cezaları
vermek.
f) Vergi, resim ve harçlar dışında
kalan ve miktarı beşmilyar Türk Lirasına kadar, dava konusu olan
belediye alacaklarının anlaşma ile tasfiyesine karar vermek.
g) Taşınmaz mal satımına,
trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak;
süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek.
h) Umuma açık yerlerin açılış ve
kapanış saatlerini belirlemek.
ı) Diğer kanunlarda belediye
encümenine verilen görevleri yerine getirmek.
Encümen toplantısı
MADDE 35.
- Belediye encümeni, haftada birden az olmamak üzere önceden
belirlenen gün ve saatte toplanır. Belediye başkanı acil
durumlarda encümeni toplantıya çağırabilir.
Encümen üye tam sayısının salt
çoğunluğuyla toplanır ve katılanların salt çoğunluğuyla karar
verir. Oyların eşitliği durumunda başkanın bulunduğu taraf
çoğunluk sayılır. Çekimser oy kullanılamaz.
Encümen gündemi belediye başkanı
tarafından hazırlanır. Encümen üyeleri başkanının uygun görüşü ile
gündem maddesi teklif edebilir. Belediye başkanı tarafından havale
edilmeyen konular encümende görüşülemez.
Encümene havale edilen konular bir
hafta içinde görüşülerek karara bağlanır.
Alınan kararlar başkan ve
toplantıya katılan üyeler tarafından imzalanır. Karara muhalif
kalanlar gerekçelerini de açıklar.
Encümen başkan ve üyeleri,
münhasıran; kendileri, ikinci derece dâhil kan ve kayın hısımları
ve evlatlıkları ile ilgili işlerin görüşüldüğü encümen
toplantılarına katılamazlar.
Encümen üyelerine verilecek
ödenek
MADDE 36.
- Belediye encümeni başkan ve üyelerine, nüfusu 10.000'e kadar
olan belediyelerde 3.500, nüfusu 10.001-50.000'e kadar olan
belediyelerde 4.500, 50.001-200.000'e kadar olan belediyelerde
6.000 ve 200.001'in üzerinde olan belediyelerde ise 7.500
gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı
ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda aylık brüt ödenek verilir.
Encümenin memur üyelerine bu tutarın yarısı ödenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Belediye Başkanı
Belediye başkanı
MADDE 37.
- Belediye başkanı, belediye idaresinin başı ve belediye tüzel
kişiliğinin temsilcisidir. Belediye başkanı, ilgili kanunda
gösterilen esas ve usullere göre seçilir.
Belediye başkanı, görevinin devamı
süresince siyasi partilerin yönetim ve denetim organlarında görev
alamaz; profesyonel spor kulüplerinin başkanlığını yapamaz ve
yönetiminde bulunamaz.
Belediye başkanının görev ve
yetkileri
MADDE 38.
- Belediye başkanının görev ve yetkileri şunlardır:
a) Belediye teşkilâtının en üst
amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin
hak ve menfaatlerini korumak.
b) Belediyeyi stratejik plâna
uygun olarak yönetmek, belediye idaresinin kurumsal stratejilerini
oluşturmak, bu stratejilere uygun olarak bütçeyi, belediye
faaliyetlerinin ve personelinin performans ölçütlerini hazırlamak
ve uygulamak, izlemek ve değerlendirmek, bunlarla ilgili raporları
meclise sunmak.
c) Belediyeyi Devlet dairelerinde
ve törenlerde, davacı veya davalı olarak da yargı yerlerinde
temsil etmek veya vekil tayin etmek.
d) Meclise ve encümene başkanlık
etmek.
e) Belediyenin taşınır ve taşınmaz
mallarını idare etmek.
f) Belediyenin gelir ve
alacaklarını takip ve tahsil etmek.
g) Yetkili organların kararını
almak şartıyla sözleşme yapmak.
h) Meclis ve encümen kararlarını
uygulamak.
i) Bütçeyi uygulamak, bütçede
meclis ve encümenin yetkisi dışındaki aktarmalara onay vermek.
j) Belediye personelini atamak.
k) Belediye ve bağlı kuruluşları
ile işletmelerini denetlemek.
l) Şartsız bağışları kabul etmek.
m) Belde halkının huzur, esenlik,
sağlık ve mutluluğu için gereken önlemleri almak.
n) Bütçede yoksul ve muhtaçlar
için ayrılan ödeneği kullanmak, özürlülere yönelik hizmetleri
yürütmek ve özürlüler merkezini oluşturmak.
o) Kanunlarla belediyeye verilen
ve belediye meclisi veya belediye encümeni kararını gerektirmeyen
görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak.
Belediye başkanının özlük
hakları
MADDE 39.
- Belediye başkanına nüfusu;
a) 10.000’e kadar olan beldelerde
60.000,
b) 10.001’den 50.000’e kadar olan
beldelerde 70.000,
c) 50.001’den 100.000’e kadar olan
beldelerde 90.000,
d) 100.001’den 250.000’e kadar
olan beldelerde 110.000,
e) 250.001’den 500.000’e kadar
olan beldelerde 130.000,
f) 500.001’den 1.000.000’a kadar
olan beldelerde 150.000,
g) 1.000.001’den 2.000.000’a kadar
olan beldelerde 190.000,
h) 2.000.001’den fazla olan
beldelerde 230.000,
Gösterge rakamının Devlet
memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu
bulunacak tutarda aylık brüt ödenek ödenir.
Belediye başkanının görevli,
izinli ve hasta bulunduğu sürelerde ödeneği kesilmez.
Belediye başkanlığı yapmış
olanların, personel kanunlarına tabi bir kadroya atanmaları
halinde belediye başkanlığında geçen süreleri memuriyette geçmiş
sayılır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu
uyarınca Devlet memurları ile bakmakla yükümlü bulundukları için
uygulanan sosyal hak ve yardımlar, aynı esas ve usullere göre
belediye başkanları ile bakmakla yükümlü bulundukları için de
uygulanır.
Başkan vekili
MADDE 40.
- Belediye başkanı, izin ve
hastalık nedeniyle veya görevli olarak görevden ayrılması
hallerinde bu süre içinde kendisine vekâlet etmek üzere belediye
meclisi üyeleri arasından birini başkan vekili olarak
görevlendirir.
Başkan vekili, başkanın
yetkilerine sahiptir.
Başkan vekiline, görev süresince
başkana ödenen aylık net ödeneğin gün hesabı üzerinden ödenek
verilir.
Stratejik plân ve performans
plânı
MADDE 41.
- Belediye başkanı, mahallî idareler genel seçimlerinden itibaren
altı ay içinde; kalkınma plânı ve programı ile varsa bölge plânına
uygun olarak stratejik plân ve ilgili olduğu yıl başından önce de
yıllık performans plânı hazırlayıp belediye meclisine sunar.
Stratejik plân, varsa
üniversiteler ve meslek odaları ile konuyla ilgili sivil toplum
örgütlerinin görüşleri alınarak hazırlanır ve belediye meclisi
tarafından kabul edildikten sonra yürürlüğe girer.
Nüfusu 50.000'in altında olan
belediyelerde stratejik plân yapılması zorunlu değildir.
Stratejik plân ve performans plânı
bütçenin hazırlanmasına esas teşkil eder ve belediye meclisinde
bütçeden önce görüşülerek kabul edilir.
Yetki devri
MADDE 42.
- Belediye başkanı, görev ve yetkilerinden bir kısmını uygun
gördüğü takdirde, yöneticilik sıfatı bulunan belediye
görevlilerine devredebilir.
İhtilâf hali
MADDE 43.
- Belediye başkanının kendisinin, birinci ve ikinci derecedeki kan
ve kayın hısımlarının ve evlatlıklarının, belediye ile ihtilâflı
olduğu durumlarda dava açılması ve bu davada belediyenin temsili,
meclis birinci başkan vekili, bulunmadığı takdirde ikinci başkan
vekili veya bunların yetkilendireceği kişiler tarafından yerine
getirilir.
Belediye başkanlığının sona
ermesi
MADDE 44.
- Belediye başkanlığı, ölüm ve istifa hallerinde kendiliğinden
sona erer.
Belediye başkanının;
a) Mazeretsiz ve kesintisiz olarak
yirmi günden fazla görevini terk etmesi ve bu durumun mahallin
mülkî idare amiri tarafından belirlenmesi,
b) Seçilme yeterliğini kaybetmesi,
c) Görevini sürdürmesine engel bir
hastalık veya sakatlık durumunun yetkili sağlık kuruluşu raporuyla
belgelenmesi,
d) Meclisin feshine neden olan
eylem ve işlemlere katılması,
Hallerinden birinin meydana
gelmesi durumunda İçişleri Bakanlığının başvurusu üzerine Danıştay
kararıyla başkanlık sıfatı sona erer.
Belediye başkanlığının
boşalması halinde yapılacak işlemler
MADDE 45.
- Belediye başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması durumunda,
vali tarafından belediye meclisinin on gün içinde toplanması
sağlanır. Meclis, birinci başkan vekilinin, onun bulunmaması
durumunda ikinci başkan vekilinin, onun da bulunmaması durumunda
en yaşlı üyenin başkanlığında toplanarak;
a) Belediye başkanlığının
boşalması veya seçim dönemini aşacak biçimde kamu hizmetinden
yasaklanma cezasının verilmiş olması durumunda bir başkan,
b) Başkanın görevden
uzaklaştırılması, tutuklanması veya seçim dönemini aşmayacak
biçimde kamu hizmetinden yasaklama cezası alması durumunda bir
başkan vekili,
Seçer.
Belediye başkanı veya başkan
vekili belediye meclis üyeleri arasından ve gizli oyla seçilir.
İlk iki oylamada üye tam sayısının üçte iki ve üçüncü oylamada üye
tam sayısının salt çoğunluğu aranır. Üçüncü oylamada salt çoğunluk
sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü
oylama yapılır. Dördüncü oylamada en fazla oy alan üye, belediye
başkanı veya başkan vekili seçilmiş olur. Oyların eşitliği
durumunda kur'a çekilir.
Birinci fıkranın (b) bendi
uyarınca başkan vekili seçildikten sonra, belediye başkanlığının
(a) bendinde belirtilen nedenlerle boşalması durumunda bu maddeye
göre belediye başkanı seçilir.
Yeni seçilen belediye başkanının
görev süresi, yerine seçildiği başkanın görev süresi ile
sınırlıdır. Başkan vekili, yeni başkan seçilinceye veya görevden
uzaklaştırılmış ya da tutuklanmış olan başkan göreve dönünceye
kadar görev yapar.
Belediye başkanı veya başkan
vekili seçilinceye kadar belediye başkanlığı görevi, meclis
birinci başkan vekili, bulunmaması durumunda ikinci başkan vekili,
onun da bulunmaması durumunda vali tarafından görevlendirilecek
bir kamu görevlisi tarafından yürütülür.
Belediye başkanı veya başkan
vekili seçimi en geç onbeş gün içinde tamamlanmadığı takdirde
belediye meclisinin feshine ilişkin hükümler uygulanır.
Belediye başkanı
görevlendirilmesi
MADDE 46.
- Belediye başkanlığının herhangi bir nedenle boşalması ve yeni
belediye başkanı veya başkan vekili seçiminin yapılamaması
durumunda, seçim yapılıncaya kadar, belediye başkanlığına
büyükşehir ve il belediyelerinde İçişleri Bakanı, diğer
belediyelerde vali tarafından görevlendirme yapılır.
Görevlendirilecek kişinin belediye başkanı seçilme yeterliğine
sahip olması şarttır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Organlara İlişkin Ortak Hükümler
Görevden uzaklaştırma
MADDE 47.
- Görevleriyle ilgili bir suç nedeniyle haklarında soruşturma veya
kovuşturma açılan belediye organları veya bu organların üyeleri,
geçici bir önlem olarak kesin hükme kadar görevden
uzaklaştırılabilir.
Görevden uzaklaştırma önlemi iki
ayda bir gözden geçirilir. Devamında kamu yararı bakımından yarar
görülmeyen görevden uzaklaştırma önlemi kaldırılır.
Soruşturma veya kovuşturma
sebebiyle görevden uzaklaştırılan belediye organları veya bu
organların üyeleri hakkında; 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu
Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanuna göre soruşturma izni
verilmemesi, takipsizlik, kamu davasının düşmesi veya beraat
kararı verilmesi, davanın genel af ile ortadan kaldırılması veya
görevden düşürülmeyi gerektirmeyen bir suçla mahkûm olunması
durumunda görevden uzaklaştırma önlemi kaldırılır.
Görevden uzaklaştırılan belediye
başkanına, görevden uzak kaldığı sürece aylık ödeneğinin üçte
ikisi ödenir ve bu süre içinde diğer sosyal hak ve yardımlardan
yararlanmaya devam eder.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Belediye Teşkilâtı
BİRİNCİ BÖLÜM
Belediye Teşkilâtı ve Personeli
Belediye teşkilâtı
MADDE 48.
- Belediye teşkilâtı, norm kadroya uygun olarak yazı işleri, malî
hizmetler, fen işleri ve zabıta birimlerinden oluşur.
Beldenin nüfusu, fizikî ve coğrafî
yapısı, ekonomik, sosyal ve kültürel özellikleri ile gelişme
potansiyeli dikkate alınarak, norm kadro sistemine uygun olarak
gerektiğinde sağlık, itfaiye, imar, insan kaynakları, hukuk işleri
ve ihtiyaca göre diğer birimler oluşturulabilir. Bu birimlerin
kurulması, kaldırılması veya birleştirilmesi belediye meclisinin
kararıyla olur.
Norm kadro ve personel
istihdamı
MADDE 49.
- Norm kadro ilke ve standartları İçişleri Bakanlığı ve Devlet
Personel Başkanlığı tarafından müştereken belirlenir. Bu ilke ve
standartlar çerçevesinde norm kadro çalışmasını belediye yapar
veya yaptırır.
Belediye personeli, belediye
başkanı tarafından atanır. Birim müdürlüğü ve üstü yönetici
kadrolarına yapılan atamalar ilk toplantıda belediye meclisinin
bilgisine sunulur.
Belediyede, norm kadroya uygun
olarak çevre, sağlık, veterinerlik, teknik, hukuk, sosyal ve
ekonomi, kültür ve sanat, bilişim ve iletişim, plânlama, araştırma
ve geliştirme, eğitim ve danışmanlık alanlarında tabip,
uzman tabip, veteriner, avukat, mühendis, çözümleyici ve
programcı, mimar, ebe, hemşire, teknisyen, tekniker gibi ihtiyaç
duyulan uzman ve teknik personel, süreleri seçim döneminin
bitiminden itibaren otuz günü geçmemek üzere, sözleşme ile
çalıştırılabilir. Bu şekilde sözleşmeli olarak
çalıştırılacakların, yürütecekleri hizmetlere ilişkin nitelikleri
taşımaları şarttır. Sözleşmeli personel eliyle yürütülen
hizmetlere ilişkin boş kadrolara ayrıca atama yapılamaz.
Üçüncü fıkra uyarınca sözleşmeli
olarak istihdam edileceklerin ücret miktarı, yılları bütçe
kanunlarında belirlenecek ücret tavanını aşmamak üzere, Bakanlar
Kurulunca belirlenen sınırlar içerisinde belediye meclisi
tarafından kararlaştırılır. Bu şekilde çalıştırılacaklara her ne
ad altında olursa olsun sözleşme ücreti dışında herhangi bir ödeme
yapılamaz ve ücret mahiyetinde aynî ya da nakdi menfaat temin
edilemez. Söz konusu personel hakkında bu Kanunda hüküm bulunmayan
hususlarda, vize hariç 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4
üncü maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilenler hakkındaki
hükümler uygulanır.
Kamu kurum ve kuruluşlarında
istihdam edilen memurlar, belediye başkanının talebi, kendilerinin
ve kurumlarının muvafakatiyle, süreleri seçim döneminin bitiminden
itibaren otuz günü geçmemek üzere, belediyelerin birim müdürü ve
üstü yönetici kadrolarında görevlendirilebilirler. Bu şekilde
görevlendirmelerde Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin
(B) fıkrasında öngörülen şartlar dikkate alınır. Belediyelerde bu
şekilde istihdam edilen personel kurumlarından izinli sayılırlar.
Bu personelin görevlendirildikleri süre zarfındaki,
görevlendirildikleri kadroya ait her türlü malî hakları ile
kurumları tarafından karşılanması gereken sosyal güvenlik ve
benzeri diğer hakları belediye tarafından ödenir. İzinli oldukları
müddet, terfi ve emekliliklerinde hesaba katılır ve terfi
haklarını kazananlar başkaca bir işleme lüzum kalmaksızın terfi
ettirilirler. Bu şekilde görevlendirilenler, görevlendirme
süresinin sona ermesinden itibaren onbeş gün içerisinde yazılı
olarak kurumlarına başvurmaları halinde en geç bir ay içerisinde
kadrolarına, kadroları kaldırılmış veya zorunlu sebeplerle
kadrolarına atama yapılmış ise durumlarına uygun bir kadroya
atanırlar.
Norm kadrosunda belediye başkan
yardımcısı bulunan belediyelerde norm kadro sayısına bağlı
kalınmaksızın; belediye başkanı, zorunlu gördüğü takdirde, nüfusu
50.000’e kadar olan belediyelerde bir, nüfusu 50.001-250.000
arasında olan belediyelerde iki, nüfusu 250.001-500.000 arasında
olan belediyelerde üç, nüfusu 500.000 ve fazla olan belediyelerde
dört belediye meclis üyesini belediye başkan yardımcısı olarak
görevlendirebilir. Bu şekilde görevlendirilen meclis üyelerine
belediye başkanına verilen ödeneğin 2/3’ünü aşmamak üzere belediye
meclisi tarafından belirlenecek aylık ödenek verilir. Bu şekilde
görevlendirme, memuriyete geçiş, sözleşmeli veya işçi statüsünde
çalışma dahil ilgililer açısından herhangi bir hak teşkil etmez ve
belediye meclisinin görev süresini aşamaz.
Belediyenin yıllık toplam personel
giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı
Vergi Usul Kanununda belirlenen yeniden değerleme katsayısı ile
çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu
10.000'in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak
uygulanır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir
artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu
oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel
giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı
yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması
sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren
hesaplanacak kanunî faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil
edilir. Personelin her türlü alacakları zamanında ve öncelikle
ödenir.
Sözleşmeli ve işçi statüsünde
çalışanlar hariç belediye memurlarına, başarı durumlarına göre
toplam memur sayısının yüzde onunu ve Devlet memurlarına uygulanan
aylık katsayının 20.000 gösterge rakamı ile çarpımı sonucu
bulunacak miktarı geçmemek üzere, hastalık ve yıllık izinleri
dahil olmak üzere, çalıştıkları sürelerle orantılı olarak encümen
kararıyla yılda en fazla iki kez ikramiye ödenebilir.
Personel devri
MADDE 50.
- Bu Kanunun 8 inci ve 11 inci maddeleri uyarınca tüzel kişiliği
kaldırılan belediyelerin kadroları ve personeli; katılma halinde
katıldıkları belediyeye, köye dönüştürülme halinde ilgili il özel
idaresine devredilir. Devredilen personelden kadro ve görev
unvanları değişmeyenler, aynı unvanlı kadrolara atanmış
sayılırlar. Devredilen personelden durumlarına uygun boş kadro
olmayanların veya mevcut kadro unvanı ile atamaları
yapılamayanların kadro unvanları üç ay içerisinde ilgili belediye
meclisi veya il genel meclisince aynı sınıf içerisinde kalmak
kaydıyla değiştirilir. Bu değişiklikten itibaren bir ay içerisinde
ilgililerin durumlarına uygun kadrolara atamaları yapılır. Söz
konusu personel, atama işlemleri yapılıncaya kadar,
devredildikleri belediye veya il özel idaresince ihtiyaç duyulan
işlerde görevlendirilebilirler. Bunlar yeni bir kadroya
atanıncaya kadar, eski kadrolarına ait aylık, ücret, ek gösterge,
her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî haklarını
devredildikleri belediye veya il özel idaresinden almaya devam
ederler. Devredilen personelden memur statüsünde görev yapanların,
atandıkları yeni kadrolarının aylık, ek gösterge, her türlü zam ve
tazminatları ile diğer malî hakları toplamının net tutarının, eski
kadrolarına bağlı olarak en son ayda almakta oldukları aylık, ek
gösterge, her türlü zam ve tazminatları ile diğer malî hakları
toplamı net tutarından az olması halinde aradaki fark
giderilinceye kadar atandıkları kadrolarda kaldıkları sürece
herhangi bir kesintiye tabi olmaksızın tazminat olarak ödenir.
Tüzel kişiliği kaldırılan
belediyelerde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 4 üncü
maddesinin (B) fıkrasına göre istihdam edilen sözleşmeli
personelin pozisyonları, avukat unvanlı pozisyonlar hariç olmak
üzere, başka bir işleme gerek kalmaksızın devredildikleri belediye
veya il özel idaresi adına vize edilmiş sayılır.
Tüzel kişiliği kaldırılan
belediyelerde geçici iş pozisyonlarında görev yapan personel, aynı
statüde pozisyonlarıyla birlikte ilgili belediye veya il özel
idaresine devredilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Belediye Zabıtası, İtfaiye ve Acil
Durum
Plânlaması
Zabıtanın görev ve yetkileri
MADDE 51.
- Belediye zabıtası, beldede esenlik, huzur, sağlık ve düzenin
sağlanmasıyla görevli olup bu amaçla, belediye meclisi tarafından
alınan ve belediye zabıtası tarafından yerine getirilmesi gereken
emir ve yasaklarla bunlara uymayanlar hakkında mevzuatta öngörülen
ceza ve diğer yaptırımları uygular.
Görevini yaparken zabıtaya karşı
gelenler, Devlet zabıtasına karşı gelenler gibi cezalandırılır.
Belediye zabıta teşkilâtının
çalışma usul ve esasları, çalışanların görev ve yetkileri,
memurluğa alınması için taşımaları gereken nitelikler, alacakları
meslek içi eğitim, görevde yükselme, meslekten çıkarılma,
giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak kullanacakları
aletler ile zabıta teşkilâtında hizmet gereklerine göre
oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak
yönetmelikle düzenlenir. Belediye, bu yönetmeliğe aykırı olmamak
üzere ek düzenlemeler yapabilir.
Belediye zabıta ve özel güvenlik
hizmetlerinde fiilen çalışanlara fazla mesai karşılığı olarak yılı
bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye
meclisi kararı ile tespit edilen miktar, fazla çalışma ücreti
olarak maktuen ödenir.
İtfaiye
MADDE 52.
- İtfaiye teşkilâtının çalışma usul ve esasları, çalışanların
görev ve yetkileri, memurluğa alınması için taşımaları gereken
nitelikler, alacakları meslek içi eğitim, görevde yükselme,
meslekten çıkarılma, giyecekleri kıyafet ve savunma amaçlı olarak
kullanacakları aletler ile itfaiye teşkilâtında hizmet gereklerine
göre oluşturulacak birimler, İçişleri Bakanlığı tarafından
çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Belediye bu yönetmeliğe
aykırı olmamak üzere ek düzenlemeler yapabilir.
Belediye itfaiye teşkilatında
fiilen çalışanlara fazla mesai karşılığı olarak yılı bütçe
kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi
kararı ile tespit edilen miktar, fazla çalışma ücreti olarak
maktuen ödenir.
Acil durum plânlaması
MADDE 53.
- Belediye; yangın, sanayi kazaları, deprem ve diğer doğal
afetlerden korunmak veya bunların zararlarını azaltmak amacıyla
beldenin özelliklerini de dikkate alarak gerekli afet ve acil
durum plânlarını yapar, ekip ve donanımı hazırlar.
Acil durum plânlarının
hazırlanmasında varsa il ölçeğindeki diğer acil durum plânlarıyla
da koordinasyon sağlanır ve ilgili bakanlık, kamu kuruluşları,
meslek teşekkülleriyle üniversitelerin ve diğer mahallî idarelerin
görüşleri alınır.
Plânlar doğrultusunda halkın
eğitimi için gerekli önlemler alınarak ikinci fıkrada sayılan
idareler, kurumlar ve örgütlerle ortak programlar yapılabilir.
Belediye, belediye sınırları
dışında yangın ve doğal afetler meydana gelmesi durumunda, bu
bölgelere gerekli yardım ve destek sağlayabilir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Belediyelerin Denetimi
Denetimin amacı
MADDE 54.
- Belediyelerin denetimi; faaliyet ve işlemlerinde hataların
önlenmesine yardımcı olmak, çalışanların ve belediye teşkilâtının
gelişmesine, yönetim ve kontrol sistemlerinin geçerli, güvenilir
ve tutarlı duruma gelmesine rehberlik etmek amacıyla; hizmetlerin
süreç ve sonuçlarını mevzuata, önceden belirlenmiş amaç ve
hedeflere, performans ölçütlerine ve kalite standartlarına göre
tarafsız olarak analiz etmek, karşılaştırmak ve ölçmek; kanıtlara
dayalı olarak değerlendirmek, elde edilen sonuçları rapor hâline
getirerek ilgililere duyurmaktır.
Denetimin kapsamı ve türleri
MADDE 55.
- Belediyelerde iç ve dış denetim yapılır. Denetim, iş ve
işlemlerin hukuka uygunluk, malî ve performans denetimini kapsar.
İç ve dış denetim 5018 sayılı Kamu
Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümlerine göre yapılır.
Ayrıca, belediyenin malî işlemler
dışında kalan diğer idarî işlemleri, idarenin bütünlüğüne ve
kalkınma plânı ve stratejilerine uygunluğu açısından İçişleri
Bakanlığı, belediye başkanı veya görevlendireceği elemanlar
tarafından da denetlenir.
Belediyelere bağlı kuruluş ve
işletmeler de yukarıdaki esaslara göre denetlenir.
Denetime ilişkin sonuçlar
kamuoyuna açıklanır ve meclisin bilgisine sunulur.
Faaliyet raporu
MADDE 56.
- Belediye başkanı, Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 41
inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen biçimde; stratejik
plân ve performans hedeflerine göre yürütülen faaliyetleri,
belirlenmiş performans ölçütlerine göre hedef ve gerçekleşme
durumu ile meydana gelen sapmaların nedenlerini ve belediye
borçlarının durumunu açıklayan faaliyet raporunu hazırlar.
Faaliyet raporunda, bağlı kuruluş ve işletmeler ile belediye
ortaklıklarına ilişkin söz konusu bilgi ve değerlendirmelere de
yer verilir.
Faaliyet raporu mart ayı
toplantısında belediye başkanı tarafından meclise sunulur. Raporun
bir örneği İçişleri Bakanlığına gönderilir ve kamuoyuna da
açıklanır.
Hizmetlerde aksama
MADDE 57.
- Belediye hizmetlerinin ciddi bir biçimde aksatıldığının ve bu
durumun halkın sağlık, huzur ve esenliğini hayati derecede olumsuz
etkilediğinin İçişleri Bakanlığının talebi üzerine yetkili sulh
hukuk hâkimi tarafından belirlenmesi durumunda İçişleri Bakanı,
hizmetlerde meydana gelecek aksamanın giderilmesini, hizmetin
özelliğine göre makul bir süre vererek belediye başkanından ister.
Aksama giderilemezse, söz konusu
hizmetin yerine getirilmesini o ilin valisinden ister. Bu durumda
vali, aksaklığı öncelikle belediyenin araç, gereç, personel ve
diğer kaynaklarıyla giderir. Mümkün olmadığı takdirde diğer kamu
kurum ve kuruluşlarının imkanlarını da kullanabilir. Ortaya
çıkacak maliyet vali tarafından İller Bankasına bildirilir ve
İller Bankasınca o belediyenin müteakip ay genel bütçe vergi
gelirleri tahsilâtı toplamı üzerinden belediyeye ayrılan paydan
valilik emrine gönderilir.
İçişleri Bakanlığının talebi
üzerine sulh hukuk hâkimi tarafından alınan karara karşı ilgili
belediyece asliye hukuk mahkemesine itiraz edilebilir.
|