Esas No                 : 1999/3232                                

Karar No              : 2000/934

KONU :   Satıldığı halde özel bir fonda gösterilmeyen ve yedek akçe olarak ayrılan taşınmaz bedelinin, istisnadan

 yararlandırılması gerektiği hk.  

İstemin Özeti : Davacı kooperatifin sahibi bulunduğu gayrimenkullerin satışından elde ettiği ve yedek akçe olarak

ayırdığı kazancın, söz konusu gayrimenkullerin aktifte iki tam yıl süreyle kayıtlı olmaması nedeniyle 5422 sayılı 

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun geçici 23/a maddesindeki istisnadan yararlandırılmaksızın vergilendirilmesi sonucu 

yapılan başvurunun reddi üzerine dava açılmıştır. (...) Vergi Mahkemesi 23.2.1999 günlü ve E:1998/650 , K:1999/230

sayılı kararıyla; yapı kooperatiflerinin amacının üyelerini ucuz ve sağlıklı konut sahibi yapmak olduğu, kooperatifle-

rin Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 7/16 ncı maddesinde öngörülen usul ve esaslara uygun faaliyette bulunmaları 

şartıyla kurumlar vergisinden muaf tutulacakları, dolayısıyla kooperatiflerin sahibi bulunduğu iştirak hissesi ve

gayrimenkullerin satışından doğan kazancın sermayeye eklenmeyerek özel bir fon hesabında gösterilmesi ve fonun

 yalnızca kooperatif amaçlarının gerçekleştirilmesi için kullanılması gerektiği, olayda satışı yapılan gayrimenkulun 

davacı kooperatifin aktifinde iki yıldan daha az kaldığı, elde edilen kazancın özel bir fonda tutulmayıp yedek akçe 

olarak ayrıldığının anlaşıldığı, bu durumda Kurumlar Vergisi Kanunu'nun geçici 23/a maddesindeki istisnadan 

yararlanılamayacağı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.      Davacı kooperatif, Kurumlar Vergisi Kanunu'nun geçici 

23/a maddesinin 7 nci fıkrasında iki yıl aktifte kalma şartının aranmadığını, kooperatif  ana sözleşmesi uyarınca 

satıştan elde edilen kazancın kooperatif amaçlarının gerçekleştirilmesi  dışında  kullanılamayacağını  ileri  sürmekte,

 kararın bozulmasını istemektedir.

     TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Dördüncü Dairesince gereği görüşüldü:

5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 4108 sayılı Kanunun 32 nci maddesiyle eklenen geçici 23/a maddesinde 

1.1.1994-31.12.1998  tarihleri arasında uygulanmak üzere tam mükellefiyete tâbi kurumların iştirak 

hisselerinin veya gayrimenkullerinin satışından doğan kazancın, satışın yapıldığı yılda kurum sermayesine ilâve 

edilen kısmının kurumlar vergisinden müstesna tutulacağı belirtilmiştir. Sözü edilen maddenin 4 üncü fıkrasında

kurumların iki tam yıl süreyle aktifinde yer almayan iştirak hisselerinin veya gayrimenkullerin satışından elde ettikleri 

kazançlar ile menkul veya gayrimenkul ticareti ile uğraşan kurumların ellerinde bulundurdukları değerlerin satışından

 elde ettikleri kazançların istisna kapsamı dışında olduğu ifade edilmiştir. Kooperatiflere ilişkin açıklamalara ise 7 nci 

fıkrada yer verilmiş ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununa ya da özel kanunlara göre kurulan kooperatiflerin, ortağın 

sahip olabileceği en fazla pay tutarı dikkate alınmaksızın gayrimenkul ve iştirak hisselerinin satışından doğan kazanç 

istisnasından yararlanacağı, ancak, iştirak hisseleriyle gayrimenkullerin satışından doğan kazancın sermayeye 

eklenmeyerek özel bir fon hesabında gösterileceği ve hiçbir şekilde ortaklara dağıtılmayacağı, kooperatif amacının 

gerçekleştirilmesinde kullanılacağı öngörülmüştür.

Davacı kooperatif, kooperatif ana  sözleşmesinin 54 üncü maddesindeki ortak dışı işlemlerden doğan gelir gider 

farkının yalnız kooperatif amaçlarının gerçekleştirilmesi için kullanılacağı, gelir gider farkının   1 inin 1163 sayılı 

Kooperatifler Kanunu'nun 94 üncü maddesine uygun olarak ilgili Bakanlık emrindeki  fona yatırıldıktan sonra artan 

miktarın tamamının kooperatifin gelişmesine yarayacak işlerde kullanmak üzere yedek akçe olarak ayrılacağı ve özel 

fonda gösterileceği yolundaki hükme uyarak sahibi bulunduğu işyerlerinin satışından elde ettiği gelirin yedek akçe 

olarak ayrılmasına karar vermiştir. Yedek akçelerin ayrılmasına ilişkin düzenleme Türk Ticaret Kanununun 466 ncı 

maddesinde yapılmıştır. 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 38 inci maddesinde yedek akçelere eklenecek yıllık 

hâsılatın "ortaklardan yapılan muamelelerden doğmuş olması" kabul edilmiştir. Buna göre ortak dışı işlemlerden 

doğan yıl sonu hâsılatın kooperatifin yedek akçelerine ayrılması söz konusu olmayacaktır. 5422 sayılı Kurumlar 

Vergisi Kanunu'nun geçici 23 üncü maddesinde gayrimenkul ve iştirak hisseleri satışından doğan kazancın özel 

bir fon hesabında gösterileceği, ortaklara dağıtılmayarak kooperatif amacının gerçekleştirilmesinde kullanılacağı 

yolundaki hükme uygun olarak davacı, kooperatif gayrimenkul satışından elde edilen geliri kooperatif ana sözleş-

mesinin 54 üncü maddesi doğrultusunda yedek akçe olarak ayırmıştır. Aslında niteliği itibarıyla bu gelirin özel bir 

fonda gösterilmesi gerekmekle birlikte, yedek akçe ayrılması, söz konusu gelirin kooperatif amaçlarını gerçekleştir-

mede kullanılmasına engel oluşturmamaktadır.

Diğer  yandan 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun geçici 23/a maddesinin 7 nci fıkrasında kooperatiflerin 

istisna hükmünden yararlanabilmeleri için gayrimenkulün iki tam yıl süreyle aktifte bulundurulması koşuluna yer 

verilmemiştir. Bu maddede kooperatifler için getirilen düzenleme maddenin ilk bölümünde yer alan ve kurumlar 

vergisi mükellefleri için getirilen düzenlemeden farklı ve bağımsız niteliktedir.

5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 23/a maddesinin 7 nci fıkrasındaki düzenleme maddenin bütünüyle organik 

bir bağ göstermemektedir. Esasen sermaye şirketlerine ilişkin düzenlemeler getiren bu maddedeki iki tam yıl süreyle 

aktifte bulundurma koşulunu kooperatifler için de aramak yanlış olur. Bu itibarla davacı kooperatifin gayrimenkul 

satışlarından dolayı elde ettiği gelirin söz konusu istisna hükmünden faydalandırılmaması yolundaki işlemin iptali 

istemini reddeden mahkeme kararında  isabet görülmemiştir.

Bu nedenle, (...)Vergi Mahkemesinin 23.2.1999 günlü ve E:1998/650, K:1999/230 sayılı kararının bozulmasına 8.3.2000 

gününde oy birliğiyle karar verildi.